نخستين اسلامى ديده نشده است . - اينكه افشين « 665 » اسروشنه اجازه مىداد كه رعايايش كتبا وى را به شيوهء قديم « خداى خدايان » بنامند ( سال 226 ه / 840 م ) ، در محاكمه وى به طور فوق‌العاده‌اى سبب تحريك محافل مسلمان شد . « 666 » در كنار اين عناوين و القاب ايرانى ، اصطلاحات عربى نيز به وجود آمد كه سرانجام تداول بيشترى يافت . در اينجا در وهلهء اول اصطلاح « امير » به ذهن مىآيد كه رابطه وابستگى « 667 » به خلفا را « 668 » به وضوح نشان مىداد ، سپس عنوان « سلطان » ، « 669 » كه اصولا منشأ مطلق « قدرت » و « حكومت » بود و طبرى در گزارشهاى خود از حدود سال 246 ه / 860 م آن را براى حكومت عباسيان در

--> ( 665 ) . چنين موردى در ميمورغ و پنجيكنت نيز وجود داشت ؛ حاكم سمرقند نيز اين عنوان را همراه با عنوان اخشيد داشته است . رجوع كنيد به : Smirnoua 360 . و درباره اين اثر نگاه كنيد به : Frye , Add . notes 112 ; Richard Turxun and Central Asian History im Harvard Journal of Asiatic Studies xiv Nelson Frye : Tarxun ( 1951 ) , s . 105 - 129 . ( 666 ) . « بغ‌بغان » ايرانى ، رجوع كنيد به مبحث « جريان اسلامى شدن ايران » در جلد اول كتاب حاضر و نيز براى اطلاع از جريان آن يعقوبى : تاريخ ، ج 2 ، ص 344 ؛ طبرى ، تاريخ 3 ، ص 1308 و بعد ؛ و نيز Smirnova 359 f و نيز ص Sadighi 296 f ; 362 f صديقى با 297 ، پاورقى شمارهء 1 . - شبيه به آن در واقع بر روى سكه‌ها يافت مىشود : Smirnova 361 , Frye , Coin . 21 , 31 - 33 ) و نيز در عناوين اسناد كوه موغ در تاجيكستان ، كشف شده است 1932 ' TbBw BWBW rbch ywth'' « به خدا ، بزرگى ، به شاهان خودى » - Ku bagu hvabu mazehci ewti ' ' حدودا ) رجوع كنيد به : Freimann im Sogd . sb . 5 , 12 f . ( vrkunde 36 A 14 ) und Nachodka . . . , ebd . S . 44 f . ( 667 ) . اين مناسبات اغلب با افزودن « مولى امير المؤمنين » به‌ويژه مشخص مىشد . رجوع كنيد به پاورقى شماره 13 در همين فصل و نيز ابن اثير : الكامل ، ج 9 ، ص 41 ، ناصر خسرو : سفرنامه ، ص 6 ( حاكمى از تبريز ) . ( 668 ) . - خلفاء نام خود را بر سكه‌ها ذكر مىكردند . - به طور كلى « امير المؤمنين » و بعدها نيز مأمون : « ذو الرياستين » ( Lane - Poole I , s . 92 , Nr . 249 f ; Lavoix I , S . 211 , Nr . 874 u . o , s . 227 , Nr . 924 : نيشاپور در سال 13 / 812 م - 197 ه : Tiesenhausen 346 ؛ و نيز رجوع كنيد به : Codrington 60 ) و معتمد ( 279 - 256 ه / 892 - 870 م ) : هردو اهواز در سال 4 / 883 م - 270 ه ( Tiesenhausen 346 . ( « ذو الوزارتين » : Lane - Poole I , s . 123 , Nr . 352 Laroix I s . 248 , Nr . 966 : ( 669 ) . رجوع كنيد به ابن خلدون : العبر ، ج 2 ، ص 8 و بعد .